متن درس پنجم عربی یازدهم انسانی
اَلدَّرْسُ الْخَامِسُ - الصِّدْقُ
يُحْكَىٰ أَنَّ رَجُلًا كانَ كَثِيرَ الْمَعَاصِي وَ الْعُيُوبِ، فَنَدِمَ عَلَىٰ أَعْمَالِهِ السِّيِّئَةِ وَ حَاوَلَ أَن يُصْلِحَهَا، فَمَا اسْتَطَاعَ، فَذَهَبَ إِلَىٰ رَجُلٍ فَاضِلٍ صَالِحٍ، وَ طَلَبَ مِنْهُ مَوْعِظَةً تَمْنَعُهُ عَنِ ارْتِكَابِ الْمَعَاصِي، فَنَصَحَهُ بِالْتِزَامِ الصِّدْقِ، وَ أَخَذَ مِنْهُ عَهْدًا عَلَىٰ ذَلِكَ، فَكُلَّمَا أَرَادَ الرَّجُلُ أَن يَرْتَكِبَ ذَنْبًا، امْتَنَعَ عَنْهُ لِوَفَائِهِ بِالْعَهْدِ، حَتَّىٰ لا يَكْذِبَ عَلَى الرَّجُلِ الْفَاضِلِ، وَ بِمُرُورِ الْأَيَّامِ تَخَلَّصَ مِن شَرِّ ذُنُوبِهِ وَ عُيُوبِهِ لِالْتِزَامِهِ بِالصِّدْقِ.
وَ يُحْكَىٰ أَنَّ شَابًّا كانَ كَذَابًا، وَ فِي أَحَدِ الْأَيَّامِ كانَ يَسْبَحُ فِي الْبَحْرِ وَ تَظَاهَرَ بِالْغَرَقِ وَ نَادَىٰ أَصْحَابَهُ: النَّجْدَةَ، النَّجْدَةَ... فَأَسْرَعَ أَصْحَابُهُ إِلَيْهِ لِيُنْقِذُوهُ، وَ عِنْدَمَا وَصَلوا إِلَيْهِ ضَحِكَ عَلَيْهِمْ؛ كَرَّرَ هَذَا الْعَمَلَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، وَ فِي الْمَرَّةِ الرَّابِعَةِ ارْتَفَعَ الْمَوْجُ وَ كَادَ الشَّابُّ يَغْرَقُ، فَأَخَذَ يُنَادِي أَصْحَابَهُ، وَلَكِنَّهُمْ ظَنُوا أَنَّهُ يَكْذِبُ مِن جَدِيدٍ. فَلَمْ يَلْتَفِتُوا إِلَيْهِ حَتَّىٰ أَسْرَعَ إِلَيْهِ أَحَدُ النَّاسِ وَأَنقَذَهُ فَقَالَ الشَّابُّ لِأَصْدِقائِهِ: «شاهَدْتُ نَتيجَةَ عَمَلِي، فَكِذْبِي كَادَ يَقْتُلُنِي، فَلَنْ أَكْذِبَ بَعْدَ الْيَوْمِ أَبَداً»، وَمَا عَادَ هَذَا الشَّابُّ إِلَى الْكِذْبِ مَرَّةً أُخرى.
قال الله تعالى: (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكونوا مَعَ الصَّادِقِينَ)
الصَّدْقُ مَعَ اللَّهِ يَتَجَلَّىٰ بِإِخلاصِ الأَعْمَالِ لَهُ؛ وَ الصَّدْقُ مَعَ النَّاسِ هُوَ أَن لَا نَكْذِبَ عَلَى الْآخِرِينَ، وَ قَالَ النَّبِيُّ: «كَبُرَتْ خِيَانَةٌ أَنْ تُحَدِّثَ أَخَاكَ حَدِيثاً، هُوَ لَكَ مُصَدِّقٌ، وَأَنتَ لَهُ كَاذِبٌ».
وَ قَالَ الْإِمَامُ عَلِيٌّ: مَا أَضْمَرَ أَحَدٌ شَيْئاً إِلَّا ظَهَرَ فِي فَلَتَاتِ لِسَانِهِ وَ صَفَحَاتِ وَجْهِهِ.
إِذَنْ لَا يَسْتَطِيعُ الْكَذَابُ أَنْ يُخْفِيَ كِذْبَهُ أَوْ يُنْكِرَهُ.
مَا أَجْمَلَ كَلَامَ النَّبِيِّ: لَا تَنظُرُوا إِلَىٰ كَثْرَةِ صَلَاتِهِمْ وَ صَوْمِهِمْ وَ كَثْرَةِ الْحَجِّ وَالْمَعْرُوفِ وَ طَنْطَنَتِهِم بِاللَّيْلِ وَلَٰكِنِ انْظُرُوا إِلَىٰ صِدْقِ الْحَدِيثِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ.
پاسخ و معنی متن درس پنجم عربی یازدهم انسانی
دانشآموزان عزیز، در این درس دو حکایت زیبا درباره اهمیت راستگویی و عواقب دروغگویی میخوانیم. در ترجمه این متن، به فعلها و جملههای وصفیه دقت کنید.
ترجمه روان متن:
حکایت میشود که مردی بسیار گناهکار و پر از عیب بود، پس از کارهای بدش پشیمان شد و تلاش کرد تا آنها را اصلاح کند، اما نتوانست. پس نزد مردی فاضل و شایسته رفت و از او اندرزی خواست که او را از انجام گناهان بازدارد. آن مرد او را به پایبندی به راستگویی نصیحت کرد و از او بر این کار پیمان گرفت. پس هرگاه آن مرد میخواست گناهی مرتکب شود، به خاطر وفاداریاش به پیمان از آن خودداری میکرد، تا به آن مرد فاضل دروغ نگوید. و با گذشت روزها، به خاطر پایبندیاش به راستگویی، از شر گناهان و عیبهایش رهایی یافت.
و حکایت میشود که جوانی دروغگو بود، و در یکی از روزها در دریا شنا میکرد و وانمود کرد که در حال غرق شدن است و دوستانش را صدا زد: کمک، کمک... پس دوستانش به سوی او شتافتند تا نجاتش دهند، و هنگامی که به او رسیدند به آنها خندید؛ این کار را سه بار تکرار کرد، و در بار چهارم موج بالا آمد و جوان نزدیک بود غرق شود، پس شروع کرد به صدا زدن دوستانش، اما آنها گمان کردند که او دوباره دارد دروغ میگوید. پس به او توجهی نکردند تا اینکه یکی از مردم به سوی او شتافت و نجاتش داد. جوان به دوستانش گفت: «نتیجه کارم را دیدم، دروغم نزدیک بود مرا به کشتن دهد، پس از امروز به بعد هرگز دروغ نخواهم گفت.» و این جوان دیگر هرگز به دروغگویی بازنگشت.
خداوند متعال فرموده است: (ای کسانی که ایمان آوردهاید، از خدا پروا کنید و با راستگویان باشید)
راستگویی با خدا، با خالص کردن اعمال برای او جلوهگر میشود؛ و راستگویی با مردم آن است که به دیگران دروغ نگوییم. پیامبر (ص) فرمود: «خیانت بزرگی است که به برادرت سخنی بگویی که او تو را راستگو میپندارد، در حالی که تو به او دروغ میگویی.»
و امام علی (ع) فرمود: «هیچ کس چیزی را پنهان نکرد، مگر اینکه در لغزشهای زبانش و حالتهای چهرهاش آشکار شد.»
بنابراین دروغگو نمیتواند دروغش را پنهان کند یا آن را انکار کند.
چه زیباست سخن پیامبر (ص): «به فراوانی نماز و روزهشان و فراوانی حج و کار نیک و زمزمه شبانهشان (در دعا) نگاه نکنید، بلکه به راستگویی در سخن و امانتداریشان نگاه کنید.»
نکته آموزشی: در عبارت «رَجُلٍ فَاضِلٍ صَالِحٍ ... طَلَبَ مِنْهُ مَوْعِظَةً تَمْنَعُهُ»، جمله «تمنعه» یک جمله وصفیه است که بعد از اسم نکره «موعظة» آمده و ویژگی آن اندرز را بیان میکند (اندرزی *که* او را بازدارد).